Bác sĩ

TS. BS. Đào Thị Yến Phi

Trưởng Bộ Môn Dinh dưỡng
ĐH Y Khoa Phạm Ngọc Thạch TPHCM

Trí tuệ là một khái niệm trừu tượng, không thể sờ thấy, chạm vào và có thể được biểu hiện ra bên ngoài theo nhiều cách khác nhau. Muốn bé có được trí tuệ tốt, hiển nhiên là bé của mẹ phải học hỏi để có kiến thức, thế nhưng nếu những kiến thức này chỉ dùng để… trả bài, hay để tham dự một cuộc thi trí nhớ, thì vẫn chưa đủ để gọi là trí tuệ hiệu quả đâu mẹ nhé.


Quá trình phát triển não bộ và trí thông minh

Có thể hiểu một cách đơn giản nhất, não người và trí tuệ hoạt động tương tự như phần cứng và phần mềm của một chiếc máy tính. Muốn có một trí tuệ tốt, bé cần phải có một bộ não thật tốt với đầy đủ số lượng tế bào thần kinh, từng tế bào phải hoàn hảo và hoạt động tốt, giống như việc lắp ráp một chiếc máy tính với những linh kiện chất lượng cao nhất vậy. Đây chính là lý do tại sao mẹ cần chú trọng đến chế độ dinh dưỡng để cung cấp đủ các chất dinh dưỡng cho việc xây dựng cấu trúc của các tế bào thần kinh trong giai đoạn bào thai và 2 năm đầu tiên của cuộc đời, khi não và hệ thần kinh của bé còn đang được xây dựng.

Thế nhưng, có một bộ não tốt chưa hẳn là có trí tuệ tốt, giống hệt chuyện chiếc máy tính có cấu hình cao chỉ có thể làm việc làng nhàng chẳng khác mấy với chiếc máy tính kém chất lượng hơn, nếu người dùng máy không cài đặt các chương trình ứng dụng đúng. Quá trình học hỏi kiến thức của bé tương tự quá trình cài đặt này. Vô số kiến thức từ gia đình, nhà trường, xã hội… được nạp vào trong não, được lưu giữ trong bộ nhớ, được sắp xếp theo một thứ tự nhất định ở trong tư duy con người và trở thành kho kiến thức của chính người đó, là cơ sở cho nhận thức đối với mọi thứ xảy ra chung quanh họ.


Vai trò của giáo dục

Giáo dục phát huy vai trò quan trọng ở giai đoạn này, vì nếu giáo dục không có hệ thống, không có phương pháp khoa học đúng, thông tin được nhập không chính xác hay không phù hợp, thì não sẽ không thể hoạt động nhanh nhạy và suông sẻ, giống như chuyện xảy ra khi cài đặt các phần mềm bẻ khoá hay phần mềm lỗi trên máy tính vậy. Mẹ cần lưu ý là giáo dục không phải chỉ là chuyện đi học ở trường thôi đâu. Bé thu nhập kiến thức bằng mọi giác quan của mình, bất cứ thứ gì bé nhìn thấy, nghe thấy, chạm vào… đều được lưu vào tư duy của bé và trở thành kiến thức cá nhân, nên giáo dục phải chú trọng sự chính xác và chuẩn mực từ mọi môi trường mà bé đi qua như gia đình, bạn bè hay xã hội.

Bây giờ, hãy tưởng tượng một chiếc máy tính cấu hình tuyệt hảo được cài đặt đầy nhóc các phần mềm đúng tiêu chuẩn rồi để đó vì… chủ nhân không biết cách sử dụng các chương trình đã được cài đặt! Đó là hình ảnh của một bộ não có cấu trúc hoàn hảo, được nhồi nhét đủ thứ kiến thức, nhưng lại không có khả năng đưa ra một hành động hay lời nói để ứng xử chính xác nhất với một tình huống cụ thể nào đó. Đây chính là khái niệm về “sự hiệu quả của trí tuệ”, tức là khả năng sử dụng kiến thức của chính mình để làm việc, sinh sống, ứng xử, quyết định… Suy cho đến cùng, đây mới chính là mục tiêu và là dấu hiệu đánh giá về trí tuệ của một người, chứ không phải đơn thuần là điểm số và bằng cấp.


Chơi đúng cách

Thông qua các trò chơi hay đồ chơi, trẻ nhận thức về màu sắc, âm thanh, kích thước, sự phù hợp hay mối tương quan, đồng thời cũng biết sử dụng chính cơ thể mình. Ví dụ khi được yêu cầu đặt các khối gỗ có hình dáng khác nhau nhưng màu sắc giống nhau thành một đường thẳng, trẻ cần có sự hiểu biết về hình dáng, kích cỡ , màu sắc, đường thẳng đồng thời phải có khả năng bới tìm trong một thùng đồ chơi để nhặt ra các khối cùng màu rồi dùng tay xếp thành đường thẳng. Trí tuệ trong trường hợp này bao gồm cả kiến thức và khả năng sử dụng các ngón tay của trẻ.



Học đúng tuổi

Ngoài ra, để hiệu quả hoá trí tuệ, điều quan trọng không chỉ là cung cấp dưỡng chất để xây dựng một bộ não hoàn hảo, mà phải có một chương trình giáo dục hoàn hảo cho trẻ bao gồm chơi và học đúng cách để giúp trẻ có khả năng thu nạp kiến thức và sử dụng kiến thức đó nhuần nhuyễn đến mức thành bản năng. Đúng ở đây phải được bắt đầu bằng sự chính xác của thông tin. Với trẻ nhỏ, chơi chính là học, và các thông tin cung cấp cho trẻ phải luôn là thông tin chính xác, trẻ càng nhỏ thông tin càng đơn giản, ví dụ trẻ nhỏ chỉ cần chọn các khối có màu sắc hoặc hình dáng giống nhau, nhưng trẻ lớn phải biết được cách lắp ghép phần lồi với phần lõm của hai khối có màu sắc giống nhau….


Với trẻ đã đi học, phương pháp giáo dục đúng sẽ cung cấp các thông tin một cách có hệ thống và trình tự phù hợp nhất với độ tuổi của trẻ. Điều cần lưu ý ở đây là việc cho trẻ học sớm trước tuổi đi học thường không phải là việc tốt cho trẻ, thậm chí là gây ảnh hưởng bất lợi lên tâm lý, thể chất… nếu não và hệ thần kinh vẫn chưa phát triển đủ các chức năng cần thiết cho việc học. Việc học hỏi để thu nạp kiến thức là quan trọng, nhưng việc thực hành để trẻ tập sử dụng các kiến thức của mình vào việc ứng xử với những tình huống cụ thể thường quan trọng hơn gấp nhiều lần.

huou-Grow-va-be-dap-xe

Bài đọc thêm

huou-Grow-va-be-ngon-mieng

KHÁM PHÁ
VAI TRÒ CỦA VITAMIN D

VỚI SỰ PHÁT TRIỂN TRÍ NÃO CỦA TRẺ

huou-Grow-va-be-ngon-mieng

PHÁT TRIỂN VẬN ĐỘNG

CHÍNH LÀ PHÁT TRIỂN TRÍ NÃO

huou-Grow-va-be-ngon-mieng

MẸ ĐỘNG VIÊN NGỌT NGÀO GIÚP

BÉ TĂNG IQ

huou-Grow-va-be-ngon-mieng

ĐÁNH ĐÒN
SẼ LÀM

TRẺ KÉM THÔNG MINH?

huou-Grow-va-be-ngon-mieng

CHOCOLATE CÓ PHẢI LÀ
THỰC PHẨM GIÚP TRẺ

THÔNG MINH HƠN?

huou-Grow-va-be-ngon-mieng

NHỮNG CÁCH DẠY CON

THÔNG MINH TỪ NHỎ

huou-Grow-va-be-ngon-mieng

6 DẤU HIỆU NHẬN BIẾT

TRẺ THÔNG MINH TỪ SỚM

huou-Grow-va-be-ngon-mieng

LÀM SAO ĐỂ TẠO HỨNG THÚ
vũ khí bí mật

HỌC NGOẠI NGỮ CHO BÉ?

huou-Grow-va-be-ngon-mieng

BÉ THUẬN
TAY TRÁI HAY TAY PHẢI

LIỆU CÓ QUAN TRỌNG?

huou-Grow-va-be-ngon-mieng

MẸ CÓ BIẾT:
NÊN CHO BÉ ĂN GÌ

ĐỂ THÔNG MINH HƠN?

huou-Grow-va-be-ngon-mieng

DINH DƯỠNG TỐT

Chìa khóa giúp Bé Yêu
thông minh hơn

huou-Grow-va-be-ngon-mieng

CÁC THỂ LOẠI THÔNG MINH KHÁC NHAU

VÀ ĐỊNH HƯỚNG NGÀNH NGHỀ